Plangebied Meerstad: van Wensbeeld naar werkelijkheid

-Artikel uit het magazine Groningen Bouwt en Ontwikkelt-

PLANGEBIED MEERSTAD – Tienduizend woningen. Focus op betaalbaarheid. Innovatieve concepten. En een meer dat nog flink groter wordt. Plangebied Meerstad gaat de komende decennia een belangrijke bijdrage leveren aan de grote opgaven van deze regio. Denk aan wonen, klimaatadaptatie, energie en leefkwaliteit. Dat betekent bouwen aan die duizenden nieuwe woningen, maar ook aan water, groen, mobiliteit en voorzieningen die het wonen van morgen mogelijk maken. Een complexe en prachtige opgave.

We willen gevarieerder, duurzamer, betaalbaarder

Binnen Bureau Meerstad wordt daar elke dag hard aan gewerkt, met één uitgangspunt: kijken hoe het wél kan. Hoe je tempo maakt zonder kwaliteit te verliezen. Hoe je betaalbare woningen kunt realiseren en tegelijk ruimte houdt voor innovatie en duurzaamheid. Want Meerstad groeit niet alleen in omvang, maar ook in ambitie.

Meerstad is een dorp én daaromheen een enorm plangebied van 1.900 hectare dat zich vanaf de oostelijke ringweg uitstrekt tussen het Eemskanaal en Harkstede: de gebiedsontwikkeling ten oosten van Groningen is niet te missen. De komende decennia wordt dorp Meerstad ‘afgebouwd’ en verrijzen in het plangebied nog zo’n achtduizend woningen, in drie nieuwe deelgebieden: stadswijk De Eems, het gebied rond de Grunoplas en de uitbreiding van Harkstede. De provincie krijgt er meer groen bij, meer huizen (meteen flink aandeel sociale huur), meer woongeluk, meer stad én meer ommeland. Met het Woldmeer als centrale, unieke voorziening.

Werken aan het fundament

Veel werk in plangebied Meerstad speelt zich nu nog onder de grond of op papier af. Pas als er huizen staan, lijkt het ‘echt’ en worden de veranderingen, en het vele werk, zichtbaar. Terwijl er daarvoor al jaren aan een fundament is gewerkt. Daarom worden binnen het team ook kleine successen gevierd. “Als er een mijlpaal is, regelen we taart,” zegt projectsecretaris Anne Plat. “Even stilstaan bij wat is gelukt.”

Onder die taart ligt een serieuze ambitie: slimmer, duurzamer, gevarieerder en waar mogelijk betaalbaarder bouwen.

Foto: Anne Plat, projectsecretaris

Lintweide: innovatief en slim bouwen

Lintweide, het eerste buurtje binnen de nieuwe stadswijk De Eems, moet laten zien hoe bouwen er morgen uit kan
zien. Hier wordt niet simpelweg een woonwijk uitgerold, maar gezocht naar een andere manier van ontwikkelen: slimmer, duurzamer en dichter bij de bron. Biobased bouwen speelt daarin een sleutelrol. Materialen komen niet langer van ver, maar groeien – letterlijk – in de regio.

Een van de meest sprekende voorbeelden is de inzet op lisdodde, een gewas dat van natte voeten houdt. Plat: “Samen met de provincie Groningen en diverse partners werken we aan een pilot waarin lisdodde lokaal wordt verbouwd en verwerkt tot biobased isolatiemateriaal. Daarmee ontstaat een bijna gesloten kringloop: van landschap naar woning en weer terug. We proberen hier echt die koppeling te maken tussen landbouw, natuur en woningbouw”, zegt Plat, die in haar rol nauw betrokken is bij de ontwikkeling van Lintweide. “Het idee dat je straks in een huis woont dat is geïsoleerd met materiaal van hier, dat geeft een heel andere waarde aan zo’n woning.”

Samen met de provincie Groningen en diverse partners werken we aan een pilot waarin lisdodde lokaal wordt verbouwd en verwerkt tot biobased isolatiemateriaal.’

Nieuwe bouwsystemen en woonconcepten

Die circulaire gedachte gaat verder dan alleen materiaalgebruik. In Lintweide wordt gekeken naar losmaakbaar
bouwen, hergebruik en het verkorten van ketens: minder transport, minder verspilling, meer grip op de herkomst van materialen. Tegelijkertijd fungeert de buurt als testlocatie voor nieuwe bouwsystemen en woonconcepten. Denk aan zelfbouwwoningen zoals WikiHouses, maar ook aan innovatieve concepten die inspelen op veranderende woonwensen.

Opvallend is ook de aandacht voor installatiearme woningen. In plaats van steeds complexere techniek wordt hier gezocht naar eenvoud: goede isolatie en natuurlijke oplossingen die de behoeft aan installaties beperken. Dat maakt woningen niet alleen duurzamer, maar ook betaalbaarder en robuuster in gebruik.

Want dat is wel een grote uitdaging die in Lintweide wordt aangegaan: hoe combineer je innovatie met betaalbaarheid? In het plan is ruimte voor zo’n 450 woningen, verdeeld over sociale huur, betaalbare koop en vrije sector. Juist die mix maakt het mogelijk om nieuwe ideeën in de praktijk te testen zonder dat de wijk een experimenteel eiland wordt. Plat vat het samen: “We willen hier laten zien dat anders bouwen niet alleen kan, maar ook logisch voelt.”

Dagelijkse vertaalslag van beleid naar plek

Misschien is het meest onderschatte werk in Meerstad niet het zand, niet de shovels, niet de kabels en leidingen die nog de grond in moeten. Maar het verhaal. De dagelijkse vertaalslag van beleid naar plek. Van wensbeeld naar werkelijkheid. Bureau Meerstad is de organisatie die die vertaalslag, samen met partners, elke dag opnieuw maakt. Het bureau ontwikkelt het gebied, legt de openbare ruimte aan,maakt gronden bouwrijp, zorgt voor infrastructuur en begeleidt de ontwikkeling en uitgifte van woningen en kavels. Jornand Veldman, technisch directeur van Bureau Meerstad, zegt daar met gevoel voor understatement over: “Ons werk is eigenlijk heel simpel. We moeten een groot gebied ontwikkelen. En er moeten uiteindelijk tienduizend woningen staan.” Maar achter die uitleg schuilt een wereld waarin zo ongeveer alle beleidsdisciplines van overheden bij elkaar komen: wonen, ecologie, water, archeologie, mobiliteit, klimaatadaptatie, zorg, sport en bewegen, onderwijs, sociale opbouw, financiën en participatie. “En alles beïnvloedt elkaar.”

Foto: Jornand Veldman, technische directeur

Wensbeeld als kompas in een veranderende wereld

Bureau Meerstad werkt vanuit een zogenoemd wensbeeld: een breed gedragen visie op de ontwikkeling van het gebied, samen met bewoners opgesteld en politiek vastgesteld. Het fungeert als kompas. Maar in dat kompas staan vooral de windrichtingen vast; de exacte route verschuift. De ontwikkeling van plangebied Meerstad is langjarig en strekt zich uit tot halverwege de 21ste eeuw. Dat vraagt om voortdurend meebewegen met nieuwe inzichten, veranderende regelgeving, maatschappelijke verwachtingen en impactvolle vraagstukken als stikstof en netcongestie: het projectbureau moet tegelijk vasthouden én meebewegen. De geest van het plan bewaken, zonder blind te zijn voor nieuwe eisen. “Wij werken in jaren, in fases, in procedures. En ondertussen verandert de wereld sneller dan een plan kan worden getekend. De wereld van vandaag is niet dezelfde als die van vijf jaar geleden of die van over vijf jaar,” zegt Veldman.

Klik hier om het wensbeeld te bekijken

Neem de voorzieningen. “Je doet je boodschappen nog steeds in een supermarkt, maar er rijden steeds meer bezorgbusjes door de wijk. Dat verandert hoe je naar winkels, logistiek en mobiliteit kijkt en dus welke beslissingen je neemt.”

Of neem het Woldmeer, dat in oppervlakte gaat verdubbelen en dé voorziening aan de oostkant van de stad is. “Het is lang vooral als recreatiemeer gepresenteerd. Maar het wordt óók een bergingsmeer, belangrijk voor stad en regio. Klimaatadaptatie speelt een steeds grotere rol. Die boodschap is urgenter geworden. Dat vraagt onder meer om een andere toelichting aan bewoners en politiek.” “Gebiedsontwikkeling is geen blauwdruk die je uitrolt, het is een ontwikkeling die je dag na dag begeleidt, duidt en als het nodig is bijstuurt”, zegt Veldman. “Daarbij houden we ons altijd vast aan ons Wensbeeld, dat is en blijft onze basis.” En ondertussen, glimlacht Plat, wordt er af en toe ook gewoon taart gegeten.

Planontwikkeling

Wanneer we gaan bouwen blijft afhankelijk van het planontwikkelingstraject. Meer hierover kun je lezen op deze pagina.

Interesse en niets missen?

Wil je op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.
Heb je een vraag? Op de pagina met veelgestelde vragen vind je misschien je antwoord.